Pałac w Stuchowie odzyskuje dawny wygląd dzięki modernizacji prowadzonej przez gminę Świerzno. Odnawianie zabytku jest dobrą okazją, aby zajrzeć także do jego historii. W cyfrowych zbiorach duńskiej biblioteki zachowała się publikacja z 1877 roku, która przedstawia plan przebudowy rezydencji. Wśród salonów, sypialni i garderób oznaczono w nim pomieszczenie o szczególnym przeznaczeniu: ognioodporny skarbiec i archiwum.

Chcesz widzieć więcej artykułów z Kamienskie.info?
Dodaj nas w Google

Prace przy pałacu obejmują renowację elewacji, stolarki okiennej oraz odtworzenie historycznego tarasu. Jak informowaliśmy na naszych łamach, wartość przedsięwzięcia wynosi 2,48 mln złotych. Gmina pozyskała na ten cel 1,19 mln złotych z Rządowego Programu Odbudowy Zabytków, a pozostałe koszty pokrywa z własnego budżetu. W lipcu opisywaliśmy postępy robót, w tym odbudowę tarasu, na który mają wrócić odzyskane historyczne płytki. Dzisiejsza inwestycja służy zachowaniu budynku, w którym od lat funkcjonuje szkoła. Archiwalny plan pozwala natomiast spojrzeć na niego jako na dawną prywatną rezydencję i sprawdzić, jakie funkcje przewidywano dla poszczególnych wnętrz.

Niewielkie pomieszczenie z numerem 24

Na interesujący ślad Stuchowa natrafiliśmy w serwisie Danmarks Tekniske Kulturarv, udostępniającym historyczne zbiory biblioteki Duńskiego Uniwersytetu Technicznego. Znajduje się tam skan niemieckiego wydawnictwa „Architektonisches Skizzen-Buch”, a w nim plan i rycina pałacu należącego do von Ploetza. Miejscowość występuje pod dawną nazwą Stuchow. Najbardziej intrygująca jest pozycja numer 24. W legendzie zapisano przy niej „Feuerfester Tresor u. Archiv”, co oznacza „ognioodporny skarbiec i archiwum”. Na rzucie pomieszczenie umieszczono przy gabinecie do czytania oraz salonie pana domu.

Sama nazwa pobudza wyobraźnię, ale publikacja nie zawiera spisu przechowywanych tam przedmiotów ani informacji o późniejszych losach tego miejsca. Nie potwierdza też, że skarbiec wykonano dokładnie według przedstawionego rozwiązania. Daje za to konkretny punkt wyjścia do dalszego poznawania historii pałacowych wnętrz.

Legenda planu pałacu w Stuchowie – tłumaczenie

Zachowałem numerację z ryciny. Skarbiec i archiwum znajdują się pod numerem 24.

Numer Znaczenie po polsku
1 Sala
2 Jadalnia
3 Schody
4 Salon
5 Altana / zadaszony ganek
6 Weranda
7 Buduar, czyli prywatny pokój pani domu
8 Pokój pani domu
9 Salon pani domu
10 Pawilon kwiatowy
11 Cieplarnia, czyli szklarnia
12 i 13 Garderoby, czyli pokoje do ubierania się
14 Pokój z szafami
15 Pokój opiekunki do dzieci
16 Schody prowadzące do sypialni
17 Schody do kuchni i innych pomieszczeń
18 Kredens, czyli pomieszczenie do przygotowywania potraw do podania
19 Sypialnia pana domu
20 Sypialnia pani domu
21 Łazienka
22 Garderoba pana domu
23 Gabinet do czytania
24 Ognioodporny skarbiec i archiwum
25 Salon pana domu
26 Schody
27 Schody prowadzące na wieżę
28 Gabinet do pracy pana domu
29 Wejście
30 Westybul, czyli reprezentacyjny hol wejściowy
31 i 32 Toalety
33 Pokój dla służby
34 Dziedziniec

Na historycznym planie pałacu pod numerem 24 zaznaczono pomieszczenie opisane jako „ognioodporny skarbiec i archiwum”. Projekt przewidywał zatem specjalne miejsce do zabezpieczenia kosztowności i dokumentów.

Z legendy można odczytać także inne szczegóły. W projekcie przewidziano osobne sypialnie pana i pani domu, prywatne salony, gabinet do pracy, buduar, garderoby oraz łazienkę. Znalazły się w nim również pawilon kwiatowy i cieplarnia, a także pomieszczenia dla opiekunki i służącego. Dla mieszkańców, absolwentów i pracowników szkoły taki dokument może być szczególnie ciekawy. Pozwala zestawić znany budynek z dawną koncepcją jego użytkowania. Tam, gdzie dziś patrzymy na obiekt oświatowy, projektanci rozrysowywali przestrzeń do przyjmowania gości, pracy, wypoczynku i codziennej obsługi właścicieli.

Pod opisem przebudowy wymieniono architektów Kaysera i von Grossheima. Użyte w publikacji słowo „Umbau” oznacza właśnie przebudowę. Materiał ukazał się w czwartym zeszycie rocznika 1877.

Remont przywraca wygląd, dokument zachęca do poznania historii

Data na dawnych kartach jest interesująca również dlatego, że lokalne opracowania wiążą wzniesienie obecnej rezydencji z Leo von Plötzem i latami 1880-1888. Publikacja z 1877 roku dokumentuje wcześniejsze przedstawienie planów przebudowy. Rok wydania rysunków i czas wykonania prac trzeba więc rozpatrywać osobno. Prowadzona przez gminę renowacja jest okazją, by przyjrzeć się zabytkowi także od tej mniej znanej strony. Porównanie historycznego rzutu z zachowanym układem wnętrz mogłoby pomóc ustalić, które rozwiązania rzeczywiście zrealizowano.