Pomnik Ignacego Jana Paderewskiego w Pobierowie został zamówiony i wykonany, zanim Rada Gminy Rewal wyraziła zgodę na jego wzniesienie. Taki fakt potwierdził sam urząd w odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji publicznej. Sprawa trafiła już do prokuratury, a Regionalna Izba Obrachunkowa prowadzi w gminie kompleksową kontrolę finansową. Tymczasem urzędnicy przekonują, że wszystko odbyło się zgodnie z prawem – choć dokumenty pokazują coś zupełnie innego. To oficjalne stanowisko urzędu otwiera nowy rozdział w sprawie finansowania pomników w gminie i rodzi pytania, na które wciąż brak odpowiedzi.

Najpierw umowa, potem uchwała

Z dokumentów udostępnionych przez urząd wynika, że 7 maja 2024 roku podpisano umowę z rzeźbiarzem Stanisławem Motyką na wykonanie i montaż pomnika Paderewskiego za 120 tys. zł brutto. Uchwała Rady Gminy Rewal, wymagana ustawowo przy wznoszeniu pomników, została podjęta dopiero 31 października 2025 roku.

Zobacz także: „Rewal milczy w sprawie pomników za setki tysięcy złotych! Jakie tajemnice skrywa Wójt Oświęcimski?”

Urząd tłumaczy, że zgoda rady była potrzebna dopiero „na etapie posadowienia pomnika”. W praktyce oznacza to, że kosztowny odlew z brązu został zamówiony i opłacony z publicznych pieniędzy zanim radni wyrazili jakąkolwiek decyzję.

Co by było, gdyby rada powiedziała „nie”?

Tego pytania urząd już nie zadaje, ale mieszkańcy zadają je coraz głośniej. Co stałoby się, gdyby rada nie wyraziła zgody? Gotowy pomnik trafiłby do magazynu? Na zaplecze urzędu? A może – jak ironizują internauci – „do ogrodu Wójta”? Jedno jest pewne: pieniądze byłyby już wydane, a odpowiedzialność spadłaby na tych, którzy podjęli decyzję bez formalnego umocowania.

Paderewski nie jest jedyną realizacją tego samego wykonawcy w Gminie Rewal. Wcześniej powstał pomnik Latarnika – również autorstwa Stanisława Motyki – za 120 tys. zł netto. Są też syrenka w Trzęsaczu i odlew ruin kościoła. Część z tych realizacji sięga 2021 roku.

Pytamy: w jakiej formule wyłoniono wykonawcę?

Po uzyskaniu tej odpowiedzi redakcja wysłała do urzędu kolejne pytania. Dotyczą one trybu, w jakim zamówienie zostało udzielone: czy było to zamówienie z wolnej ręki, czy zamówienie poniżej progu ustawy Prawo zamówień publicznych, jakie kryteria zdecydowały o wyborze konkretnego wykonawcy oraz czy sporządzono analizę innych ofert. Co najważniejsze, jak oszacowano wartość zamówienia? Zobacz także: „Najpierw zamówili, potem Wójt spytał radę o zgodę”

Ten sam wykonawca, kolejne pomniki

Pomnik Paderewskiego to nie jedyna realizacja Stanisława Motyki w Gminie Rewal. Wcześniej powstał pomnik Latarnika, którego koszt wyniósł 120 tys. zł netto, a także syrenka w Trzęsaczu i brązowa miniatura ruin kościoła. Część tych realizacji była prezentowana przez samą gminę w mediach społecznościowych już w 2021 roku. Problem w tym, że dla części z tych pomników nie ma żadnych dokumentów w Biuletynie Informacji Publicznej: brak uchwał Rady Gminy, brak informacji o kosztach, brak danych o trybie zlecenia. Gdy redakcja wystąpiła o umowy, urząd poinformował, że musi ocenić, czy w ogóle może je ujawnić.

RIO kontroluje, prokuratura analizuje

Regionalna Izba Obrachunkowa w Szczecinie potwierdziła, że przed zgłoszeniem nie miała wiedzy o opisanej sytuacji, ale obecnie prowadzi w Gminie Rewal kompleksową kontrolę gospodarki finansowej. W jej ramach temat pomników został objęty analizą, a w razie stwierdzenia nieprawidłowości sprawa może trafić do rzecznika dyscypliny finansów publicznych. Równolegle Prokuratura Okręgowa w Szczecinie poinformowała, że zawiadomienie dotyczące możliwości popełnienia przestępstwa zostało przekazane do Prokuratury Rejonowej w Gryficach celem rozpoznania.