Zbiory Muzeum Historii Ziemi Kamieńskiej zostały ostatnio wzbogacone o interesujące książki oraz zeszyt szkolny, które przekazał mieszkaniec Kamienia Pomorskiego – pan Zbigniew Strulak. Dar obejmuje kilka książek używanych niegdyś w edukacji gimnazjalnej, szkolny zeszyt uczniowski oraz kalendarz biznesowy z początku XX wieku. Choć są to przedmioty codziennego użytku, stanowią dziś cenne świadectwo dawnego systemu edukacji oraz życia codziennego sprzed ponad stu lat. Wśród przekazanych druków znajdują się przede wszystkim wydania szkolne przeznaczone do nauki literatury i języków klasycznych.

W XIX i na początku XX wieku bardzo ważnym elementem kształcenia w gimnazjach była znajomość starożytnych autorów, takich jak Homer czy Herodot. Uczniowie czytali ich dzieła w oryginale, ucząc się jednocześnie języka greckiego i łacińskiego. Zachowane egzemplarze noszą wyraźne ślady użytkowania – przetarcia okładek, zagięcia kart czy zabrudzenia – co świadczy o tym, że były intensywnie wykorzystywane podczas nauki. Na kilku podręcznikach znajdują się odręczne adnotacje oraz podpisy wskazujące na nazwisko Hubert Martens. To samo nazwisko widnieje również na zachowanym zeszycie szkolnym, na którym widnieją daty z czerwca i lipca 1918 roku, czyli okresu sprzed zakończenia I wojny światowej. W zeszycie umieszczony został monogram ucznia „HM” – Hubert Martens. Wszystko wskazuje więc na to, że zarówno książki, jak i zeszyt należały niegdyś do jednego ucznia – prawdopodobnie właśnie Huberta Martensa, który korzystał z nich podczas nauki w gimnazjum na początku XX wieku.

Szczególnie interesujący jest egzemplarz szkolnego opracowania Odysei. Nie jest to zwykłe wydanie literackie, lecz podręcznik przeznaczony dla uczniów uczących się języka greckiego. Na jego stronach znajdują się zestawienia greckich słów z określonych fragmentów dzieła wraz z ich niemieckimi objaśnieniami. Na jednej z kart widnieje nagłówek odnoszący się do XVI księgi „Odysei” (wersy 1–66), a poniżej zamieszczono listę greckich wyrazów wraz z ich znaczeniem w języku niemieckim. Tego typu publikacje służyły jako pomoc podczas tłumaczenia tekstów antycznych na lekcjach w gimnazjach klasycznych.

Na górze jednej ze stron zachował się również odręczny zapis wykonany ołówkiem, w którym wyraźnie można odczytać nazwisko Hubert Martens. Obok pojawia się także dopisek odnoszący się najprawdopodobniej do gimnazjum oraz oznaczenie „8 kl.”, co może wskazywać na ósmą klasę dawnego gimnazjum – najwyższą przed egzaminem maturalnym w niemieckim systemie szkolnym. Tego typu zapiski były wówczas powszechne – uczniowie podpisywali swoje książki, zaznaczali klasę, a niekiedy również szkołę, do której uczęszczali. Wśród przekazanych materiałów znajduje się również kartka z odręcznymi notatkami sporządzonymi przez tego samego ucznia. Na jej górze widnieje zapis odnoszący się do fragmentu dzieła Herodota – „Herodot, księga II, rozdziały 15–16”. Poniżej zapisany został fragment tekstu w języku greckim wraz z objaśnieniami i tłumaczeniem zapisanym po niemiecku.

Była to typowa metoda nauki w dawnych gimnazjach klasycznych – uczniowie przepisywali fragmenty starożytnych tekstów w oryginale, analizowali słownictwo i sporządzali własne tłumaczenia. W tym przypadku notatka odnosi się do fragmentu opisującego Egipt oraz znaczenie rzeki Nil w kształtowaniu tamtejszego krajobrazu. Na dole kartki znajduje się podpis Hubert Martens, co potwierdza, że notatki należały właśnie do niego. W jednej z przekazanych książek znajdowała się także stara fotografia. Przedstawia ona grupę żołnierzy pozujących na dużym czołgu gąsienicowym. Kilku z nich siedzi na pancerzu pojazdu, jeden natomiast stoi przed nim. W tle widoczny jest częściowo budynek ze schodami prowadzącymi do jego wnętrza, a także zaparkowany samochód i sylwetka stojącej osoby. Charakterystyczna sylwetka pojazdu wskazuje, że może to być wczesny typ czołgu z pierwszej połowy XX wieku, prawdopodobnie z okresu I wojny światowej lub z lat bezpośrednio po jej zakończeniu. Fotografia ma charakter pamiątkowy i dokumentalny i być może została wykonana przez jednego z żołnierzy jako wspomnienie z okresu służby wojskowej.

Interesującym elementem przekazanego zbioru jest również kalendarz biznesowy z 1920 roku, zawierający liczne informacje przydatne w handlu i komunikacji międzynarodowej. Na jego stronach znajdują się także reklamy i ogłoszenia firm działających w Europie na początku XX wieku. Jedna z nich dotyczy berlińskiej firmy spedycyjnej Brasch & Rothenstein – Internationale Spediteure Berlin, która posiadała swoje przedstawicielstwa w wielu miastach Europy, między innymi w Amsterdamie, Bremie, Hamburgu, Monachium czy Wiedniu, a także agencje w Nowym Jorku, Londynie, Paryżu i Warszawie. Firma oferowała transport towarów oraz obsługę handlu międzynarodowego, w tym wysyłki do krajów zamorskich. Na tej samej stronie znajduje się również reklama środka weterynaryjnego „Rohöl-Liniment” produkowanego przez firmę Bacillolwerke w Hamburgu. Preparat polecano między innymi do leczenia chorób skóry u koni oraz do dezynfekcji stajni. Tego typu ogłoszenia pokazują, jak ważną rolę w gospodarce początku XX wieku odgrywały transport, handel oraz hodowla zwierząt. Przekazane książki, zeszyt uczniowski, notatki oraz kalendarz biznesowy stanowią dziś interesujący przykład materiałów używanych zarówno w szkolnej edukacji, jak i w życiu codziennym w pierwszych dekadach XX wieku. Dzięki nim można lepiej zrozumieć, w jaki sposób uczono się w dawnych gimnazjach, jak wyglądała praca z tekstami starożytnych autorów oraz jakie realia gospodarcze towarzyszyły codziennemu życiu tamtych czasów.

Dyrekcja oraz pracownicy Muzeum Historii Ziemi Kamieńskiej składają serdeczne podziękowania panu Zbigniewowi Strulakowi za przekazanie tych interesujących pamiątek. Dzięki takim darom możliwe jest wzbogacanie muzealnych zbiorów oraz zachowanie materialnych świadectw historii dla przyszłych pokoleń.