Od 5 marca wchodzą w życie nowe przepisy dotyczące dostępu do publicznej opieki zdrowotnej dla obywateli Ukrainy przebywających w Polsce. To efekt ustawy z 23 stycznia 2026 roku o wygaszaniu części rozwiązań wynikających ze specustawy pomocowej. Zmiany oznaczają, że szeroki, bezpłatny dostęp do leczenia finansowanego przez państwo nie będzie już przysługiwał wszystkim osobom objętym wcześniej tym systemem.

Przez ostatnie lata wielu uchodźców z Ukrainy mogło korzystać z publicznej ochrony zdrowia na podobnych zasadach jak osoby ubezpieczone w Narodowym Funduszu Zdrowia. Od dziś ten model zostaje ograniczony. Pełne uprawnienia do świadczeń zdrowotnych zachowają przede wszystkim ci, którzy legalnie pracują w Polsce i odprowadzają składki zdrowotne albo są zgłoszeni do ubezpieczenia jako członkowie rodziny.

Nowe przepisy przewidują jednak ochronę dla wybranych grup szczególnie wrażliwych. Bezpłatna opieka zdrowotna nadal ma obejmować między innymi dzieci i młodzież do 18. roku życia, kobiety w ciąży, w okresie porodu i połogu, ofiary tortur oraz gwałtu, a także osoby mieszkające w ośrodkach zbiorowego zakwaterowania. Warunkiem korzystania z tych uprawnień pozostaje legalny pobyt w Polsce, potwierdzony m.in. numerem PESEL ze statusem UKR.

W praktyce oznacza to, że wielu dorosłych uchodźców, którzy nie pracują, nie opłacają składek i nie należą do wskazanych grup uprzywilejowanych, straci prawo do bezpłatnego leczenia w publicznym systemie. W takich przypadkach wizyty lekarskie, badania diagnostyczne czy leczenie specjalistyczne będą musieli finansować samodzielnie. Bezpłatna pozostanie natomiast pomoc w stanach nagłych, gdy zagrożone jest życie lub zdrowie pacjenta.

Zmiany są częścią szerszego procesu wygaszania nadzwyczajnych rozwiązań wprowadzonych po wybuchu wojny w Ukrainie. Jak wynika z informacji Urzędu do Spraw Cudzoziemców, Polska utrzymuje ochronę czasową dla obywateli Ukrainy do 4 marca 2027 roku, ale równocześnie stopniowo odchodzi od części przywilejów socjalnych i systemowych, które obowiązywały od 2022 roku.

Nowe regulacje mogą mieć istotny wpływ na codzienne funkcjonowanie tysięcy osób przebywających obecnie w Polsce. Dla części z nich oznaczają konieczność szybkiego uregulowania statusu ubezpieczeniowego lub podjęcia pracy, aby zachować dostęp do leczenia finansowanego ze środków publicznych.