Na zdjęciach zostały salon z obrazami, jadalnia z nakrytym stołem i okazały dwór w Margowie. W zapiskach – ucieczka, szkoła jako schronienie, nocleg w Chominie i kamieńska stodoła. Rodzinne archiwum von Elbe pozwala zobaczyć dom oraz poznać fragmenty losów ludzi, którym wojna gwałtownie przerwała dotychczasowe życie.

Chcesz widzieć więcej artykułów z Kamienskie.info?
Dodaj nas w Google

Fotografie i notatki udostępniła rodzina związana z dawnym Morgow, czyli dzisiejszym Margowem. Oglądane razem nabierają szczególnej wymowy: pokazują urządzone wnętrza, ich mieszkańców, a później ślady poszukiwania schronienia. Rodzinną historię poznajemy przede wszystkim przez osobiste zapiski Wandy von Elbe.

Dom, który możemy zobaczyć na dawnych zdjęciach

Wieża z zegarem, ozdobne szczyty, strome dachy i arkadowa część budynku. Tak prezentował się dwór na zachowanych ujęciach. Fotografie wnętrz pokazują tapicerowane fotele, obrazy i lustra. W jadalni widać stół przykryty jasnym obrusem oraz bogato zdobiony kredens.

Otwarte drzwi salonu pozwalają zajrzeć do kolejnego pomieszczenia. Zdjęcia wnętrz rodzina datuje na 1939 rok. Dzięki nim możemy zobaczyć, jak wyglądał dwór w Margowie, kiedy był jeszcze domem jego przedwojennych mieszkańców. Związek rodziny z tym miejscem sięgał XVIII wieku. Według rodzinnego opracowania 18 lipca 1775 roku majątek kupił Franz Elbe. Do wydarzeń z 1945 roku upłynęło więc niemal 170 lat.

O przerwaniu dotychczasowego życia opowiadają krótkie dopiski Wandy von Elbe. Pozostawiała je na marginesach drukowanej książeczki religijnej, która — jak podaje rodzina – towarzyszyła jej podczas ucieczki. Pod datą 5 marca 1945 roku zapisała ucieczkę wraz z towarzyszącymi jej osobami do szkoły w Margowie. Z tym dniem powiązana jest również wzmianka o wkroczeniu wojsk radzieckich do miejscowości.

W zestawieniu z fotografiami dworu ten lakoniczny zapis nabiera szczególnej siły. Urządzone pokoje były miejscem czyjegoś codziennego życia. W marcu 1945 roku jego rytm został gwałtownie przerwany, a w osobistych notatkach pojawiła się potrzeba znalezienia schronienia. To właśnie ten moment nadaje rodzinnej galerii tak przejmujący kontekst.

Koniec wojny. Wędrówka trwała dalej

Szczególnie wymowny jest wpis przy 8 maja 1945 roku. Obok wzmianki o pokoju pojawiło się słowo: „Ucieczka!”. Zakończenie wojny nie oznaczało więc dla niej końca wędrówki. Kolejne notatki wspominają jeszcze pobyt w Margowie, a 17 maja 1945 roku odnotowują nocleg w Cummin. Nie była to zatem prosta droga w jednym kierunku – pojawiały się kolejne postoje i powroty do znanych miejsc.

Cummin to dzisiejsze Chomino. Potwierdzają to opisy dokumentów Archiwum Państwowego w Szczecinie, zestawiające dawną i obecną nazwę miejscowości. Krótki dopisek staje się dzięki temu śladem wojennej wędrówki przez miejsce dobrze znane mieszkańcom naszego powiatu.

Od dworskiego salonu do kamieńskiej stodoły

W książeczce znajduje się również wzmianka o ucieczce do Kamienia. Zapis umieszczono przy 15 marca; rodzinna transkrypcja przypisuje go do 1946 roku. Na innej stronie widnieją słowa, które można przetłumaczyć jako „Czytane w kamieńskiej stodole”. Szkoła, nocleg w kolejnej miejscowości, lektura w stodole. Te skąpe wzmianki pozwalają dostrzec skalę zmiany, jaka zaszła w życiu autorki. Rodzinne opracowanie prowadzi jej dalsze losy aż do Szlezwiku-Holsztynu.