Zbiory Muzeum Historii Ziemi Kamieńskiej wzbogaciły się o niezwykle cenny księgozbiór przekazany przez pana Grzegorza Pogonowskiego, mieszkańca Kamienia Pomorskiego. Jest to nie tylko kolekcja starych książek, ale również wyjątkowe świadectwo losów pierwszych polskich osadników na Pomorzu Zachodnim oraz materialna pamiątka po pionierskich latach powojennego Szczecina.
Historia zbioru sięga pierwszych lat po zakończeniu II wojny światowej. Ojciec darczyńcy, pan Kazimierz Pogonowski, przybył do Szczecina jako jeden z pionierów odbudowujących polskie życie na tzw. ziemiach odzyskanych. Rodzina zamieszkała przy obecnej ulicy Pocztowej. W opuszczonych mieszkaniach pozostawionych przez dawnych mieszkańców znajdowały się liczne książki, albumy oraz wydawnictwa naukowe i literackie. W czasach, gdy wiele takich zbiorów ulegało rozproszeniu lub zniszczeniu, pan Kazimierz postanowił ocalić część z nich. W ten sposób powstał księgozbiór, który przez blisko osiemdziesiąt lat pozostawał pod opieką rodziny Pogonowskich. Po śmierci ojca opiekę nad kolekcją przejął pan Grzegorz Pogonowski. W latach dziewięćdziesiątych XX wieku przeprowadził się do Kamienia Pomorskiego, a po śmierci ojca przewiózł książki ze Szczecina do Kamienia Pomorskiego, gdzie zdecydował się przekazać cały zbiór Muzeum Historii Ziemi Kamieńskiej.
Kolekcja obejmuje dziesiątki publikacji wydanych głównie w pierwszej połowie XX wieku. Wśród nich znajdują się dzieła poświęcone historii sztuki, archeologii, architekturze, historii cywilizacji oraz literaturze. Szczególną uwagę zwracają wydawnictwa bogato ilustrowane, zawierające liczne fotografie, ryciny oraz barwne plansze wykonane na wysokim poziomie edytorskim.
Wśród najciekawszych pozycji znajduje się wydany w Szczecinie w 1917 roku tom „Baltische Studien”, jednego z najważniejszych czasopism poświęconych historii i zabytkom Pomorza. W zbiorze zachowała się również książka „Landhaus und Garten” Hermanna Muthesiusa z 1925 roku, prezentująca nowoczesne projekty domów, wnętrz oraz ogrodów. Jej autor należał do najwybitniejszych niemieckich architektów i teoretyków architektury początku XX wieku.
Na uwagę zasługują także „Geschichte der Kunst” Maxa Osborna, poświęcona dziejom sztuki europejskiej, „Indische Kunst” Karla Doehringa przedstawiająca zabytki Indii i Cejlonu, „Potsdamer Baukunst” dr. Hansa Kanii ukazująca architekturę Poczdamu oraz „Vorgeschichte von Deutschland” Carla Schuchhardta, jednego z najwybitniejszych archeologów swojej epoki.
W księgozbiorze znajdują się również „Handbuch des Wissens” dr. Reinholda Bergera, stanowiący obszerne kompendium wiedzy, „Die Mauren und Maroko” profesora J. Östrupa poświęcona historii Maurów i Maroka, a także „Dürer und seine Zeit” Wilhelma Waetzoldta, przedstawiająca życie i twórczość jednego z najwybitniejszych artystów niemieckiego renesansu.
Szczególne miejsce zajmują wielotomowe wydania dzieł dwóch gigantów literatury niemieckiej – Johanna Wolfganga von Goethego oraz Friedricha Schillera. W zbiorze zachowały się zarówno „Goethes Werke”, jak i „Schillers Werke”, które przez dziesięciolecia stanowiły podstawę bibliotek ludzi wykształconych w Niemczech.
Wyjątkową wartość posiadają liczne ilustracje, fotografie i ryciny zachowane w publikacjach. Wśród nich znajdują się reprodukcje dzieł sztuki europejskiej, zabytków starożytnego Egiptu, w tym słynnych portretów fajumskich, architektury europejskiej, zabytków Indii oraz obiektów archeologicznych. Część książek zawiera piękne, wielobarwne plansze, które mimo upływu blisko stu lat zachowały wysokie walory artystyczne i dokumentacyjne.
Przekazany księgozbiór stanowi nie tylko interesującą kolekcję biblioteczną, ale również świadectwo zainteresowań mieszkańców przedwojennego Szczecina oraz poziomu kultury i edukacji tamtych czasów. Jest także wzruszającą pamiątką po pionierach Pomorza, którzy po wojnie ratowali materialne ślady przeszłości.
W najbliższym czasie wszystkie książki zostaną poddane szczegółowej inwentaryzacji i opracowaniu. Pozwoli to dokładniej poznać historię poszczególnych egzemplarzy oraz określić ich wartość naukową i muzealną.
– Dyrekcja i pracownicy Muzeum Historii Ziemi Kamieńskiej składają panu Grzegorzowi Pogonowskiemu serdeczne podziękowania za przekazanie tego wyjątkowego daru. Dzięki jego decyzji księgozbiór, który przetrwał wojenną zawieruchę, powojenne migracje ludności oraz zmieniające się losy kolejnych pokoleń, został zachowany dla przyszłych pokoleń i będzie służył badaczom, regionalistom oraz wszystkim miłośnikom historii i kultury – mówi Grzegorz Kurka z MHZK.
