Polsko-duński zespół archeologów rozpoczął drugi sezon badań na Srebrnym Wzgórzu w Wolinie. Naukowcy dotarli już do warstw pochodzących z X wieku, a w kolejnych tygodniach zamierzają zejść jeszcze głębiej – do śladów z IX i VIII stulecia, czyli czasów, w których rodził się jeden z najważniejszych ośrodków handlowych nad Bałtykiem.

Badania prowadzone są w wykopie zlokalizowanym u podnóża Srebrnego Wzgórza. Dzisiaj teren ten wygląda niepozornie, jednak ponad tysiąc lat temu stanowił północną dzielnicę wczesnośredniowiecznego Wolina. Prawdopodobnie działały tam warsztaty rzemieślnicze, miejsca wymiany towarów oraz infrastruktura związana z portem. Podczas ubiegłorocznego sezonu archeolodzy badali przede wszystkim warstwy z XI i XII wieku. W tym roku usunięto pozostałości późniejszej zabudowy i rozpoczęto eksplorowanie poziomów pochodzących z X stulecia.

To jeden z najbardziej interesujących okresów w historii miasta. Wolin rozwijał się wtedy jako potężny ośrodek rzemieślniczo-handlowy, którym interesowali się zarówno władcy duńscy, jak i tworzące się państwo polskie. Badacze liczą, że w ciągu najbliższych tygodni dotrą do warstw z IX i VIII wieku, mogących przynieść odpowiedzi na pytania dotyczące samych początków miasta.

Jednym z najważniejszych celów jest ustalenie, jaką rolę w rozwoju Wolina odegrali przybysze ze Skandynawii. Archeolodzy chcą również dokładnie określić przebieg dawnych nabrzeży oraz odnaleźć pozostałości portu, który w czasach największej świetności miasta był jego gospodarczym sercem. Już pierwszy sezon badań przyniósł niezwykle interesujące odkrycia. Archeolodzy natrafili na pozostałości czterech dobrze zachowanych chat oraz fragmenty kolejnych budynków. Konstrukcje miały formę platform wykonanych z gliny i piasku, mierzyły około pięciu na pięć metrów i były oddzielone wąskimi rowami odwadniającymi. W części obiektów znajdowały się paleniska lub piece.

Tego rodzaju zabudowy wcześniej w Wolinie nie znajdowano. Jej układ przypomina konstrukcje znane ze skandynawskich osad rzemieślniczo-handlowych zakładanych przez wikingów nad Bałtykiem. Nie przesądza to jeszcze, kto dokładnie mieszkał na Srebrnym Wzgórzu, ale może świadczyć o bardzo silnych wpływach skandynawskich lub obecności przybyszów z północy.

Odkrycia mogą zmienić dotychczasowe wyobrażenia o rozwoju miasta. Niewykluczone, że Wolin nie rozrastał się wyłącznie od centrum. Jedna z badanych hipotez zakłada, że ludność słowiańska zamieszkiwała główną część osady, natomiast na Srebrnym Wzgórzu funkcjonowała oddzielna społeczność związana ze Skandynawią, handlem i rzemiosłem. W trakcie wykopalisk odnajdywane są nie tylko pozostałości budynków. W ubiegłym sezonie zabezpieczono kilkanaście tysięcy fragmentów naczyń i kości zwierzęcych oraz ponad 500 innych zabytków. Wśród nich znalazły się szklane i bursztynowe paciorki, metalowe ozdoby, gliniane przęśliki, naczynia ze znakami garncarskimi oraz osełki wykonane z kamienia pochodzącego z norweskich kamieniołomów.

Badania prowadzą naukowcy Instytutu Archeologii i Etnologii Polskiej Akademii Nauk oraz Uniwersytetu w Aarhus. Trzyletni projekt rozpoczął się w 2025 roku i potrwa do 2027 roku. Partnerami przedsięwzięcia są również Muzeum Moesgaard, Gmina Wolin oraz Stowarzyszenie Centrum Słowian i Wikingów „Wolin–Jomsborg–Vineta”. Projekt wspierają finansowo Fundacja Salling oraz Aarhus University Research Foundation.