Narastający kryzys, brak miejsc dla dzieci, problemy z dostępem do specjalistów i coraz większe obciążenia finansowe samorządów. Rada Powiatu w Kamieniu Pomorskim ma w czwartek zająć się apelem do Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Lista proponowanych zmian jest długa, a część z nich może bezpośrednio uderzyć w budżety gmin.
W przedstawionym radnym projekcie wprost napisano o „narastającym od wielu lat kryzysie” w pieczy zastępczej. Jego przejawami mają być m.in. spadek liczby funkcjonujących rodzin zastępczych, problemy kadrowe oraz niedostosowanie obecnego systemu do rzeczywistych potrzeb dzieci. Rada ma zdecydować, czy wystąpi do ministerstwa z apelem o pilne zmiany w przepisach.
Jednym z najmocniejszych postulatów jest zmiana sposobu finansowania pieczy zastępczej. Powiat proponuje, aby gmina pokrywała 50 proc. kosztów pobytu dziecka w pieczy zastępczej już od pierwszego dnia. W uzasadnieniu autorzy projektu wskazują, że obecny model w zbyt dużym stopniu obciąża budżety powiatów i – ich zdaniem – niewystarczająco motywuje gminy do intensywnej pracy z rodziną biologiczną. To jednak nie wszystko. Samorząd chce także przyspieszenia procedur dotyczących sytuacji prawnej dzieci. Obecnie w określonych przypadkach organizator rodzinnej pieczy zastępczej ma 18 miesięcy na złożenie do sądu wniosku związanego z uregulowaniem sytuacji prawnej dziecka. W apelu zaproponowano skrócenie tego terminu do 12 miesięcy. Według autorów ma to zwiększyć szanse dzieci na szybszy powrót do rodziny biologicznej, przysposobienie albo trwałe uregulowanie ich sytuacji.
Rodziny zastępcze chcą móc szybciej decydować
Duży fragment dokumentu dotyczy problemów z leczeniem i edukacją dzieci przebywających w rodzinach zastępczych. Powiat wskazuje, że obecne przepisy nie zawsze dają opiekunom wystarczające możliwości szybkiego podejmowania decyzji. W praktyce przy zapisaniu dziecka na specjalistyczną terapię, podjęciu leczenia czy niektórych decyzjach szkolnych może być konieczne szukanie zgody rodziców biologicznych.
Proponowane rozwiązanie zakłada rozszerzenie uprawnień rodziny zastępczej, m.in. w zakresie leczenia, dostępu do dokumentacji medycznej, diagnostyki czy spraw edukacyjnych dziecka. Samorząd postuluje także szybszą ścieżkę dostępu dzieci z pieczy do psychiatry, psychologa i innych specjalistów.
Różne świadczenia na takie same potrzeby dzieci
Kolejnym punktem jest wysokość świadczeń dla rodzin zastępczych. W projekcie apelu wskazano, że rodzina zastępcza spokrewniona otrzymuje miesięcznie na dziecko 1075 zł, podczas gdy w przypadku rodzin zastępczych zawodowych, niezawodowych i rodzinnych domów dziecka kwota wynosi 1628 zł. Autorzy apelu chcą zrównania ustawowych stawek, argumentując, że potrzeby dziecka nie zależą od stopnia pokrewieństwa z opiekunem.
Powiat chce też zmian dotyczących kar finansowych nakładanych na samorządy w sytuacji, gdy nie są one w stanie zapewnić miejsca w pieczy zastępczej. W dokumencie pada mocne stwierdzenie, że „powiat nie jest karany za to, że nie posiada miejsc, których fizycznie nie ma”. Proponuje się, aby sankcje finansowe zastąpić oceną rzeczywistych działań podejmowanych przez samorząd, a część środków przeznaczać zamiast tego na rozwój rodzinnej pieczy zastępczej i tworzenie nowych miejsc.
W końcowej części apelu Rada Powiatu ma również domagać się większego udziału budżetu państwa w finansowaniu całego systemu. Zdaniem autorów dokumentu bez zmian na szczeblu centralnym samorządy będą ponosiły coraz większe koszty związane z realizacją ustawowych obowiązków. Na razie mowa wyłącznie o projekcie apelu, a nie o zmianie obowiązujących przepisów. O tym, czy stanowisko zostanie przyjęte i przesłane do Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, radni zdecydują podczas najbliższej sesji Rady Powiatu w Kamieniu Pomorskim.
