Od wtorku, 15 września 2026 roku, strażnicy miejscy i gminni mogą nakładać mandaty za znacznie szerszy katalog wykroczeń. Zmiany dotyczą m.in. przejazdów kolejowych, sprzedaży energetyków niepełnoletnim, obowiązkowych szczepień psów, ochrony małoletnich czy fotografowania oznaczonych obiektów wojskowych.

Nowe uprawnienia wynikają z rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 24 sierpnia 2026 roku. Dokument został opublikowany 31 sierpnia w Dzienniku Ustaw, a 15 września wszedł w życie.

Co ważne, przepisy nie tworzą nowych wykroczeń. Zmienia się przede wszystkim to, kto może je egzekwować. W części przypadków strażnik miejski lub gminny może teraz zakończyć interwencję mandatem, zamiast kierować sprawę dalej.

Nawet za zachowanie na przejeździe kolejowym

Jedna z najważniejszych zmian dotyczy przejazdów kolejowych. Strażnicy uzyskali uprawnienie mandatowe w przypadku naruszeń określonych w art. 97a Kodeksu wykroczeń.

Chodzi m.in. o objeżdżanie opuszczonych zapór lub półzapór, wjazd na przejazd podczas ich opuszczania, przejazd przy czerwonym świetle, a także wjazd na tory w sytuacji, gdy po drugiej stronie nie ma miejsca umożliwiającego kontynuowanie jazdy. Takie wykroczenie zagrożone jest grzywną w wysokości co najmniej 2000 złotych.

Nowe uprawnienie nie oznacza natomiast powrotu straży miejskich do automatycznego karania kierowców na podstawie pomiarów z fotoradarów.

Sprzedaż energetyka nieletniemu? Strażnik może interweniować

Bardzo istotna zmiana dotyczy także napojów energetycznych. Strażnicy mogą teraz nakładać grzywny za naruszenie zakazu sprzedaży napojów z dodatkiem kofeiny lub tauryny osobom poniżej 18. roku życia, a także za sprzedaż takich napojów na terenie jednostek systemu oświaty oraz w automatach.

Odpowiedzialność może dotyczyć również kierownika sklepu lub lokalu, który nie dopełnił obowiązku nadzoru. Przepisy przewidują za takie wykroczenie grzywnę do 2000 złotych.

Zdjęcie oznaczonego obiektu też może skończyć się mandatem

Do katalogu trafiło również wykroczenie dotyczące fotografowania i filmowania oznaczonych znakiem zakazu obiektów objętych przepisami ustawy o obronie Ojczyzny.

Obecne regulacje dotyczą przede wszystkim oznaczonych obiektów zajmowanych przez jednostki wojskowe lub służby specjalne. Od 15 września także strażnik miejski lub gminny może w takim przypadku skorzystać z postępowania mandatowego.

Nie oznacza to więc ogólnego zakazu robienia zdjęć wszystkim obiektom wojskowym czy publicznym. Znaczenie ma zakres obowiązujących przepisów oraz odpowiednie oznakowanie zakazu.

Energetyki, psy, szczury i ochrona dzieci

Lista nowych kompetencji jest znacznie dłuższa. Strażnicy uzyskali także dodatkowe możliwości reagowania m.in. w przypadkach:

  • braku wymaganych standardów ochrony małoletnich,
  • niewykonywania obowiązku zwalczania gryzoni, insektów i szkodników na nieruchomościach,
  • niewykonania obowiązkowego szczepienia psa przeciwko wściekliźnie,
  • naruszania określonych przepisów związanych z przemieszczaniem zwierząt,
  • łamania ograniczeń i zakazów wynikających z wojewódzkich programów ochrony powietrza.

Strażnicy otrzymali również możliwość mandatowego reagowania na umyślne niestosowanie się do zgodnych z prawem poleceń funkcjonariusza, jeżeli zachowanie sprawcy uniemożliwia lub istotnie utrudnia wykonanie czynności służbowej.

Nowe przepisy obowiązują od 15 września na terenie całego kraju. Sam katalog wykroczeń nie pojawił się nagle – najważniejsza zmiana polega na rozszerzeniu możliwości bezpośredniego karania ich przez straże miejskie i gminne.